Maymun çiçeği beklenmedik bir hızda evrimleşti

Yeni bir çalışma, maymun çiçeği virüsünün beklenenden çok daha hızlı bir şekilde mutasyona uğradığını ve muhtemelen bir "hızlandırılmış evrim" döneminden geçtiğini öne sürdü.

Sağlık 27.06.2022, 16:37
Maymun çiçeği beklenmedik bir hızda evrimleşti

Yeni bir çalışma, maymun çiçeği virüsünün beklenenden çok daha hızlı bir şekilde mutasyona uğradığını ve muhtemelen bir "hızlandırılmış evrim" döneminden geçtiğini öne sürdü.

Mayıs ayında tespit edilmesinden bu yana 48 ülkede 3 bin 500'den fazla kişiye bulaşan Maymun çiçeği virüsü onlarca yeni mutasyon nedeniyle artık daha bulaşıcı olabilir.

Nature Medicine Dergisi'nde 24 Haziran'da yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, virüs 2018'den 2019'a kadar tespit edilen vakalarda görülmeyen 50 yeni mutasyon taşıyor.

Çalışmanın yazarları, bilim insanlarının genellikle maymun çiçeği gibi virüslerin her yıl bir veya ikiden fazla mutasyon kazanmasını beklemediğini ifade etti.

Virüs Afrika'nın ötesine yayıldı

Maymun çiçeği, virologların maymunlarda ve kemirgenlerde doğal olarak dolaşabileceğini düşündüğü nadir bir hastalıktır. Bir ortopoks virüsü, çiçek hastalığına neden olan variola virüsü ile aynı aileden ve cinsten gelir ve genellikle endemik olduğu Batı ve Orta Afrika'nın ötesine yayılmaz.

Ancak bu yıl, hastalık Afrika'nın da ötesine yayılarak bilim adamlarını şaşırttı ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) salgını küresel bir sağlık acil durumu olarak sınıflandırmayı düşünmeye başlamasına yol açtı.

Maymun çiçeği virüsü, Batı Afrika ve Kongo Havzası bölümleri olarak bilinen iki bölüme ayrılabilir. Her bir daldaki virüsler farklı ölüm oranları taşır. Batı Afrika dalı yüzde 1 ölüm oranına sahipken, Kongo Havzasındaki virüsün yüzde 10 ölüm oranı taşıdığı düşünülüyor. Şu anki salgının Batı Afrika kanadı tarafından yönlendirildiği görülüyor.

“Mutasyon oranı beklenenden 6 ila 12 kat daha yüksek”

Büyük bir çift sarmallı DNA virüsü olan maymun çiçeğinin 2018'de ilk dolaşmaya başladığından beri, HIV gibi bir RNA virüsünden farklı olarak çok az mutasyon geçirmiş olabileceği tahmin ediliyordu. Ancak araştırmacılar maymun çiçeği örneklerinden DNA topladıktan ve genetik bilgileri yeniden yapılandırdıktan sonra mutasyon oranının beklediklerinden 6 ila 12 kat daha yüksek olduğunu buldu.

Araştırmacılar makalede, maymun virüsünün mutasyon oranındaki büyük sıçramanın "Orthopoxvirüsler için ikame oranına ilişkin önceki tahminler göz önüne alındığında beklenenden çok daha fazla olduğunu" yazdı. Çalışmada "Verilerimiz devam eden viral evrimin ve potansiyel insan adaptasyonunun ek ipuçlarını ortaya koyuyor" ifadesi kullanıldı.

Hastalığın bulaşma yolları değişmiş olabilir

Tarihsel olarak, maymun çiçeği açık cilt lezyonları, vücut sıvıları, yakın cilt teması veya havadaki öksürme ve hapşırma ile ortaya çıkan solunum damlacıkları ile kişiden kişiye bulaşır. Ancak yeni enfeksiyonların benzeri görülmemiş hızı, virüsün konakçılarına nasıl bulaştığı konusunda bir şeylerin değişmiş olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar tarafından tanımlanan mutasyonların çoğu, virüsün insan bağışıklık sistemiyle, özellikle APOBEC3 adı verilen virüsle savaşan enzimlerin bir ailesiyle teması nedeniyle ortaya çıkmış olabileceklerine dair ipuçları taşıyor.

Bu enzimler, genetik kodlarını kopyalarken onları hata yapmaya zorlayarak virüslere saldırır ve bu genellikle virüsün parçalanmasına neden olur. Bu da virüsün genetik kodunda mutasyona neden olur.

Araştırmacılar bu tür savaşların tekrar tekrar meydana geldiğini ve virüsün kısa sürede birçok mutasyon geçirmesine neden olduğunu düşünüyor.

Virüs nasıl mutasyona uğradı?

Virüsün mutasyon oranı 2018'de arttı. Bunu nedenine dair üç ayrı fikir var. Bunlardan ilki virüs 2018’den beri insanlarda düşük seviyelerde dolaşıyor ve enzimlerle yaptığı savaşlar yoluyla bir takım yeni mutasyonlar geçirmiş olabilir.

Bir diğeri virüs uzun süredir biz fark etmeden endemik olmayan ülkelerdeki hayvanlar arasında yayılıyor olabilir ve sonra bu yıl aniden insanlara geri sıçramış olabilir.

Bir başka fikir ise 2017'de Nijerya'yı vuran bir maymun çiçeği salgınının ardından virüsün çoğunlukla Afrika ülkelerinde yayılması, bu yıl endemik olmayan ülkelerde yeniden dirilmeden önce daha küçük topluluklar arasında hareket ederken hızla evrimleşmesine sebep olmuş olabileceği yönünde.

Maymun çiçeği maymunlardan ziyade kemirgenlerde yaygın

Adına rağmen, maymun çiçeği en yaygın olarak insanlara kemirgenlerden bulaşır. Afrika ip sincapları, çizgili fareler, dev keseli sıçanlar ve fırça kuyruklu kirpiler hastalığı ana muhafaza eden hayvanlar olduğuna inanılan türlerdir.

Maymun çiçeği için doğrudan bir tedavi henüz test edilmedi. Ancak doktorlar hastalara çiçek hastalığı aşısı ile aşılanmış insanlardan alınan antikorları ve oluşturulan ilaçları uyguluyor.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 36 99
2. Fenerbahçe 36 93
3. Trabzonspor 36 61
4. Başakşehir 36 58
5. Beşiktaş 36 55
6. Kasımpasa 36 52
7. Sivasspor 37 51
8. Alanyaspor 36 50
9. Rizespor 36 49
10. Antalyaspor 37 48
11. A.Demirspor 37 44
12. Samsunspor 36 42
13. Kayserispor 36 41
14. Konyaspor 36 40
15. Ankaragücü 36 39
16. Gaziantep FK 36 38
17. Hatayspor 36 37
18. Karagümrük 36 37
19. Pendikspor 36 36
20. İstanbulspor 37 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 37 88
2. Arsenal 37 86
3. Liverpool 37 79
4. Aston Villa 37 68
5. Tottenham 37 63
6. Chelsea 37 60
7. Newcastle 37 57
8. M. United 37 57
9. West Ham United 37 52
10. Brighton 37 48
11. Bournemouth 37 48
12. Crystal Palace 37 46
13. Wolves 37 46
14. Fulham 37 44
15. Everton 37 40
16. Brentford 37 39
17. Nottingham Forest 37 29
18. Luton Town 37 26
19. Burnley 37 24
20. Sheffield United 37 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 36 93
2. Barcelona 36 79
3. Girona 36 75
4. Atletico Madrid 36 73
5. Athletic Bilbao 36 62
6. Real Sociedad 36 57
7. Real Betis 36 56
8. Villarreal 36 51
9. Valencia 36 48
10. Getafe 36 43
11. Deportivo Alaves 36 42
12. Sevilla 36 41
13. Osasuna 36 41
14. Las Palmas 36 38
15. Rayo Vallecano 36 38
16. Celta Vigo 36 37
17. Mallorca 36 36
18. Cadiz 36 32
19. Granada 36 21
20. Almeria 36 17